WARSZTATY PSYCHOLOGICZNE

                                                                 

 

W Ośrodkach dla Cudzoziemców w Bezwoli i w Łukowie odbyły się warsztaty psychologiczne i doradztwo indywidualne, w którym wzięły udział uchodźczynie. Było to po 40 godzin zajęć w obu ośrodkach.

  

 

Warsztaty psychologiczne  

Cele warsztatów:

  1. Poszerzenie wiedzy na temat prawidłowości rozwojowych dzieci w wieku 1-7.
  2. Omówiono również zachowania występujące u dzieci, które nie wynikają z normy rozwojowej. Udzielono rodzicom wskazówek odnoście metod postępowania w przypadku ujawnienia nieprawidłowości w zachowaniu.
  3. Analiza skutecznych metod wychowawczych, rozwijanie skutecznej komunikacji, edukacja na temat form przemocy, wskazanie negatywnego wpływu kar cielesnych na rozwój psychiczny dziecka.
  4. Zrozumienie wpływu doświadczeń uchodźczych na funkcjonowanie dzieci i rodziny. Poznanie metod wychowawczych stosowanych w naszej kulturze z zaznaczeniem tych konstruktywnie wpływających na rozwój dziecka, a także funkcjonowanie rodziny, jako systemu.
  5. Omówienie wpływu poczucia własnej wartości na proces wychowania i funkcjonowania rodziny. Analiza czynników mających wpływ na poczucie własnej wartości oraz metod służących podnoszeniu samooceny.

Celem pierwszego warsztatu było zapoznanie uczestniczek z rozwojem dzieci w wieku 1-7 lat. Omówiłam następujące tematy:

Podstawowe czynniki determinujące rozwój:

zadatki biologiczne – predyspozycje jednostki, wyposażenie genetyczne, cechy wrodzone;

środowisko – fizyczne (materialne), środowisko społeczne, stymulacja zewnętrzna, zewnętrzne wpływy niezamierzone;

wychowanie – wpływy intencjonalne, socjalizacja, kształcenie, nauczanie, modelowanie, ćwiczenie, instruowanie;

aktywność własna – spontaniczna aktywność, wewnętrznie motywowana działalność, związane z tym  przeżycia emocjonalne, wpływają na sposób spostrzegania siebie i świata.

Narodziny nie są początkiem życia psychicznego dziecka. W okresie płodowym występują te same podstawowe procesy rozwoju, a przejawy życia psychicznego sprzed urodzenia pozwalają na adaptację do świata, orientację i kontakt z nim, zwłaszcza na kontakt społeczny.

Pierwsze dwa lata życia dziecka są związane z jego spostrzeganiem zmysłów i bezpośrednimi działaniami na przedmiotach dlatego nazywa się ten okres inteligencją sensoryczno-motoryczną. Następuje istotny rozwój mowy, mówi o sobie po imieniu, jest na etapie MOJE, czas tworzenia się pierwszych reprezentacji umysłowych, pojawia się myślenie o czymś i działania wobec świata w sposób wewnętrzny, zamiast rozwiązywania metodą prób i błędów.

Dziecko zaczyna wyobrażać sobie coś, czego nie ma w jego polu widzenia, jednak w tym wyobrażeniu pomaga sobie ruchem np. wysuwa język, wykonuje ruchy rękami).

Pojawienie się zabaw w udawanie. Dzięki słowom dziecko wyodrębnia istotne cechy przedmiotów oraz związane z nim formy działania np. kubek – do picia. Kontakty rówieśnicze – zaciekawienie, zabawa równoległa, naśladuje zachowania dzieci.

2 latek zaczyna używać zaimków, o sobie mówi JA. Wyodrębnienie struktury JA sprzyja późniejszemu osiągnięciu poczucia własnej tożsamości i możliwości kontrolowania własnego zachowania. Sprawdza granice lubi stawiać na swoim. Postęp w zakresie samoobsługi – sygnalizuje potrzeby fizjologiczne, je samodzielnie.

3 latek Rozwój zabaw tematycznych, który polega na odtwarzaniu coraz liczniejszych i bardziej złożonych czynności i sytuacji życiowych oraz na wiązaniu ich w łańcuchy. Włączanie elementów wyobrażeniowych, które uzupełniają brakujące szczegóły w zabawie (wyobrażenia mają charakter odtwórczy, związany z jego wcześniejszymi doświadczeniami). Wczuwanie się w role społecznie. Zadaje coraz więcej pytań, do komunikacji używa około 1000 słów. Myśli i mówi o tym co spostrzega, ale potrafi również przewidzieć co się wydarzy oraz pamięta i potrafi opowiedzieć o tym, co niedawno miało miejsce. Ma większą tolerancję na separację, relacja z obiektem jest zachowana mimo braku obiektu.

4 lata Rozwój wspólnych zabaw rówieśniczych, dzieci wyraźnie współdziałają ze sobą, pojawia się podział zadań w trakcie zabawy. Potrafi przestrzegać prostych zasad i reguł gry. Odpowiada na pytania typu otwartego. Istotny rozwój pojęć (tworzenie kategorii pojęciowych). Zauważa związki przyczynowo skutkowe. Pamięć ma jeszcze charakter bardziej mimowolny, pamięć jest bardziej związana z bezpośrednimi wrażeniami i doświadczeniami w zabawie

5 lat Wypowiedzi dziecka 5-letniego przyjmują formę realizacji wielozdaniowej. Dziecko chętnie opowiada o przebiegu jakiegoś wydarzenia, relacjonuje obejrzany film lub przewiduje fakty, które jego zdaniem mogą zaistnieć. W swoich wypowiedziach uwzględnia kolejność zdarzeń   i zależności przyczynowo skutkowe. Pytane o znaczenie słów, potrafi je wyjaśnić.

Umie opisywać przedmioty podając ich cechy charakterystyczne oraz możliwości zastosowania tych przedmiotów.

6 lat Plastyczność układu nerwowego w tym wieku powoduje, że dziecko szybko przyswaja sobie nowe formy działalności, w tym i czynności ruchowe, Znacznie lepiej i dokładniej spostrzega w czasie działania oraz wtedy, gdy spostrzeżeniom towarzyszy mowa. Wyobraźnia dziecka staje się coraz bardziej twórcza i dowolna, zaczyna się uniezależniać od jego działalności. Pamięć i uwaga zaczynają mieć charakter dowolny Myślenie dziecka zaczyna być coraz bardziej abstrakcyjne: zaczyna operować liczbami, rozwiązuje proste działania arytmetyczne, przyswaja sobie pojęcia nadrzędne. Pojawiają się pierwsze pojęcia stałości (niezmienności) rzeczy i zjawisk.

Sześciolatek jest zdolny do współbrzmienia (syntonii) uczuciowego. Umie rozpoznać stany uczuciowe innych i nie rozumiejąc nawet przyczyny, dostosować się do nich

7 lat Dojrzałość szkolna to osiągnięcie przez dziecko takiego poziomu rozwoju w sferze motorycznej, umysłowej, emocjonalnej i społecznej, które czyni je wrażliwym i podatnym na systematyczne nauczanie i wychowanie w klasie pierwszej szkoły podstawowej.

Zachęcałam uczestniczki w ramach wspierania ich kompetencji aby same opisywały zmiany rozwojowe jakie zauważają u swoich dzieci i udzielałam im informacji, że tak jest z punku widzenia rozwojowego. Omówiłam również czynniki ryzyka zaburzeń rozwoju.

Czynniki biologiczne

Podatność na niektóre zaburzenia może być wynikiem predyspozycji genetycznych

Czynniki środowiskowe

Powikłania okresu prenatalnego:

niektóre leki, środowiskowe związki chemiczne, alkohol, „przeleżane” ciąże.

Środowisko w jakim przebywa dziecko po urodzeniu

– środowisko fizyczne (warunki mieszkaniowe, ilość bodźców)

– środowisko rodzinne, kontekst systemu rodzinnego, jego stabilność (osoby w otoczeniu dziecka, dostępność fizyczna opiekuna, dostępność emocjonalna opiekuna, relacje między osobami, komunikacja między członkami rodziny.

Nieprawidłowości w funkcjonowaniu rodziny:

– niewypełnianie podstawowych zadań opieki nad dzieckiem, delegowanie innych osób

– separacja emocjonalna między poszczególnymi członkami rodziny lub separowanie się rodziny od innych ludzi

– nadmierna symbioza miedzy członkami rodziny, wytwarzanie nadmiernej zależności „wiązanie” dziecka

– nadopiekuńczość

– zaburzenia komunikacji

< brak przepływu informacji miedzy członkami rodziny

< nadmierna kontrola, brak sfery intymności

< tzw. podwójne wiązanie – brak spójności komunikatów werbalnych z niewerbalnymi

Czynniki środowiskowe – relacje z rówieśnikami

– Izolacja społeczna (możliwość przebywania z rówieśnikami np. przedszkole; adekwatna grupa odniesienia- np. dzieci niepełnosprawne).

Na koniec warsztatu uczestniczki twierdziły, iż miały pewną wiedzę na temat prawidłowości rozwojowych ale też pojawiły się dla nich nowe informacje.

Celem drugiego warsztatu było zapoznanie uczestniczek z zachowaniami nie wynikającymi z normy rozwojowej, a z drugiej strony będące wynikiem procesu adaptacji. W czasie tego warsztatu zachęcałam uczestniczki aby same wymieniały zachowania swoich dzieci, które ich niepokoją. Najczęściej była to: nieśmiałość, agresja czy nadpobudliwość.

Analizowałyśmy dlaczego się tak dzieje i co jest tego przyczyną. Uświadamiałam uczestniczkom, iż dziecko od chwili urodzenia jest poddawane różnym zabiegom wychowawczym. Efekt tych działań zależy od wszechstronnego oddziaływania na dziecko różnych grup i instytucji, wśród których najważniejszą rolę odgrywa rodzina. To właśnie w niej rozwija się pierwsze wyobrażenie o zajmowanym miejscu w życiu i świecie, to tu kształtują się określone aspiracje i nastawienie.

Chciałam aby uczestniczki uświadomiły sobie, iż prezentowane przez ich dziecko zachowanie nie zawsze jest zaburzeniem, a raczej wynikiem adaptacji. Adaptacja jest indywidualnym procesem, uwarunkowanym różnymi czynnikami o różnym czasie trwania.

Poruszałyśmy następujące zachowania będące wynikiem adaptacji: zgłaszanie przez nauczyciela, że dziecko nie odpowiada na pytania, nie pracuje w takim tempie jak inne dzieci, nie słucha, wychodzi z ławki itp. Starałam się aby mamy nie miały takiego poczucia, że prezentowane zachowania dzieci wynikają z ich winy. Do czynników mających wpływ na takie zachowania należą: brak znajomości języka polskiego i co jest z tym związane, że dziecko nie rozumie tego co mówi nauczyciel, fakt iż nie uczęszczały do przedszkola w którym się poznaje normy, zasady i dziecko nie ma zinternalizowanych tych zasad. Ważna jest też tutaj dojrzałość szkolna.

Celem trzeciego warsztatu było zapoznanie uczestniczek ze skutecznymi metodami wychowawczymi. Edukacja na temat form przemocy, uświadomienie negatywnego wpływu na rozwój psychiczny dziecka kar cielesnych.

Na początku rozmawiałyśmy o tym co to jest ,,metoda wychowawcza” pojmowany jest każdy indywidualny sposób działania wychowawcy, rodzica, mający za zadanie wywarcie zamierzonego wpływu na aktywność dziecka. Możemy również stwierdzić, że jest to „świadomie i konsekwentnie stosowany sposób, oddziaływania pedagogicznego na jednostkę, grupę lub zbiorowość, dla osiągnięcia zamierzonego celu wychowawczego”. Zdarzają się wychowawcy, którzy jako główną cechę metod wychowania podają wywołanie określonego nacisku na aktywność dziecka. Zapoznałam uczestniczki z metodami wychowawczymi oddziaływań indywidualnych, tj. metoda modelowania, metoda zadaniowa, metoda perswazji, metoda kary i nagrody oraz metody oddziaływań grupowych, tj. metoda organizowania działalności zespołowej i indywidualnej. Omówiłam metodę modelowania, czyli metodę dawania przykładu, która jest najskuteczniejszą metodą wychowania jej niewątpliwą skuteczność potwierdza stwierdzenie, że „słowa uczą, a przykłady pociągają”. Obserwujemy to szczególnie u osób, które mają ze sobą częstą styczność. Uczestniczki w tym momencie zaczęły dzielić się refleksjami z własnego życia, że dziewczynki chętnie podejmują wykonywane aktywności przez mamy, a chłopcy czerpią przykład z ojca (tutaj wpływ  ma też czynnik kulturowy). Modelowanie zwane jest również często metodą działania własnym autorytetem, jak i metodą dawania dobrego przykładu. Można także nazwać ją metodą edukowania się poprzez naśladownictwo lub też poprzez uczenie się alternatywne jak i przez tzw. „zarażanie się”, czyli udzielanie się danego zachowania prezentowanego przez inną jednostkę.

Następnie skupiłyśmy się na tym pozytywnych nagrodach i zasadach i stosowania aby były skuteczne: zachowania pożądane należy umacniać, zachowania destrukcyjne zwalczać, zachowania moralno-społeczne potrzebują wzmocnień bezpośrednio zaraz po wystąpieniu, aby wzmocnienie materialne przyniosło pożądany skutek powinno występować naprzemiennie z pochwałami słownymi.  Trzeba więc doprowadzić do tego aby ciągłe wzmacnianie materialne odpuścić po części na korzyść tego niematerialnego. Panie tutaj zaczęły podawać przykłady wzmocnień materialnych, które zazwyczaj występują po kieszonkowym. Twierdziły też iż pochwały słowne też są przez nich stosowane. Tutaj też uczestniczki  zaczęły mówić o ograniczeniach finansowych.

Dalej zapoznałam uczestniczki z metodami karania, że nazywana również metodą wzmocnień negatywnych i jest  ogólnie rzecz biorąc najbardziej rozpoznaną i stosowaną z największą częstotliwością spośród wszystkich metod wychowawczych. „Jest też jednym z najmniej skutecznych sposobów modyfikacji niepożądanych społecznie i moralnie zachowań dzieci i młodzieży”.

Jedną z form kar są kary cielesne. Starałam się uświadomić uczestniczkom, iż kara cielesna przynosi efekt odwrotny do pożądanego np. uderza w godność osobistą dziecka, budzi uprzedzenia i wzmaga agresję wobec dorosłych a także wpaja dzieciom negatywne wzorce które mogą być przez nie wykorzystane w przyszłości w odniesieniu do ich własnych pociech. Kary cielesne mogą także doprowadzić do trwałego uszkodzenia ciała i wszelakich tego następstw. Dzieci, wobec których stosowana jest przemoc fizyczna mają skłonność do agresywnych zachowań wobec rówieśników. Taka forma kary niewątpliwie wpływa na poczucie własnej wartości dziecka. Negatywne efekty powoduje również niesprawiedliwe      i niekonsekwentne karanie, które wzbudza chęć zemsty i jest stosowane w stanie zdenerwowania w celu uciszenia własnego niezadowolenia lub frustracji.

Celem czwartego warsztatu była analiza wpływu doświadczeń uchodźczych na funkcjonowanie dzieci i rodziny.

Wspólnie z uczestniczkami analizowałam jaki widzą wpływ tego iż są uchodźcami na funkcjonowanie rodziny. Zachęcałam panie aby dzieliły się swoimi własnymi refleksjami. Wszystkie uczestniczki (co jest oczywiste) twierdził, iż gdyby w ich kraju było im dobrze, gdyby można było żyć spokojnie to nikt z własnej woli nie przyjechałby do obcego państwa. Działania wojenne zmusiły ich do opuszczenia dobytku życia, często ich mężowie doświadczali tortur, przemocy, byli świadkami śmierci bliskich osób. Przyjazd do Polski był sytuacją w której doświadczyli stresu. Pobyt w Ośrodkach do chwili otrzymania decyzji wiąże się z niepewnością i napięciem. Uczestniczki relacjonowały też trudności dotyczące znajdowania mieszkań na terenie miast, o trudnościach z tym związanych.

Celem piątego warsztatu było uświadomienie wpływu poczucia własnej wartości na proces wychowania i funkcjonowania rodziny. Zapoznawałam uczestniczki z  czynnikami mających wpływ na poczucie własnej wartości oraz metod służących podnoszeniu samooceny.

Na początku definiowałyśmy poczucie własnej wartości, że jest to stan psychiczny powstały na skutek elementarnej, uogólnionej oceny dokonanej na własny temat. Samoocena to uogólniona postawa w stosunku do samego siebie, która wpływa na nastrój oraz wywiera silny wpływ na pewien zakres zachowań osobistych i społecznych.

Po raz kolejny uświadomienie, iż to rodzina w której się wychowujemy ma wpływ na poczucie własnej wartości. Dobrze funkcjonująca rodzina winna zapewnić  swoim  członkom  zaspokojenie  wszelkich  potrzeb  służących  pełnemu  rozwojowi (fizycznych, psychicznych, społecznych). Zarówno potrzeb podstawowych, takich  jak  potrzeby  fizjologiczne, jak i potrzeb wyższych tj.: bezpieczeństwa, miłości i przynależności, szacunku i uznania oraz samorealizacji. Uczestniczki w tym momencie zaczęły się dzielić swoimi doświadczeniami rodzinnymi, że kiedyś w ich dzieciństwie ważna była praca, że potrzeby psychiczne nie miały takiego znaczenia. Niektóre panie uświadamiały sobie iż ich negatywne emocje wynikają z niezadowolenia z samych siebie. Dzieliły się doświadczeniami w jaki sposób podniosły samoocenę w kraju pochodzenia. Starałam się uświadomić paniom, iż w obecnej sytuacji również są dostępne metody podnoszenia samooceny. Pracę nad sobą należy zacząć od analizy przekonań na swój temat. Analizowałyśmy dostępne formy poprawy poczucia własnej wartości, począwszy od aktywności fizycznej, poświęcania sobie czasu, dbania o urodę itp.

 

  1. Przemoc w rodzinie.

– omówienie definicji przemocy: przemoc to zamierzone, wykorzystujące przewagę sił działanie przeciw członkowi rodziny naruszające prawa i dobra osobiste powodujące cierpienie i szkody,

– omówienie cech przemocy: przemoc w rodzinie charakteryzuje się tym, że jest zamierzonym działaniem człowieka i ma na celu kontrolowanie i podporządkowanie ofiary. W relacji jedna ze stron ma przewagę nad drugą. Ofiara jest słabsza, a sprawca silniejszy. Sprawca wykorzystuje swoją przewagę i narusza podstawowe prawa ofiary. Sprawca naraża zdrowie ofiary na poważne szkody. Niekiedy zagraża jej życiu. Doświadczenie bólu i cierpienia sprawia, że ofiara ma mniejszą zdolność do samoobrony (intencjonalność, nierówne siły, naruszanie praw i dóbr osobistych, doświadczanie bólu i cierpienia).

  1. Teoria wyuczonej bezradności

– omówienie teorii Martina Seligmana: wyuczona bezradność jest poddaniem się, zaprzestaniem działania, które wynika z przekonania, że cokolwiek się zrobi nie będzie to miało żadnego znaczenia. Wyuczona bezradność jest uznawana jako jeden z podstawowych objawów występujących u osób doznających przemocy;

-omówienie definicji współuzależnienia: jest to utrwalona forma uczestnictwa w długotrwałej, niszczącej sytuacji życiowej, związanej z patologicznymi zachowaniami partnera, ograniczająca w sposób istotny wybór postępowania, prowadząca do pogorszenia własnego stanu i utrudniająca zmianę położenia na lepsze;

– specyfika osób współuzależnionych doświadczających przemocy w rodzinie;

– samoocena osoby współuzależnionej zwykle jest zależna od wpływu na uczucia partnera, to

znaczy: jestem wartościowa, jeżeli uda mi się zmusić go do tego, by mnie pokochał, albo:

jestem atrakcyjna, bo ze względu na mnie przestanie pić i nie będzie agresywny;

– osoba współuzależniona nie realizuje własnych potrzeb, tylko wszystkie działania wykonuje w odpowiedzi na zachowania partnera;

– najczęściej celem zachowań agresywnych ze strony alkoholika jest zdobycie swobodnego

dostępu do alkoholu;

– zachowania osoby współuzależnionej (nadkontrola, nadodpowiedzialność) utrudniające

sięganie po alkohol wzbudzają w alkoholiku złość i gniew, które prowadzą do aktów agresji;

– niektóre osoby współuzależnione czując się odpowiedzialnymi za powstrzymanie alkoholika

od picia przeżywają poczucie winy, jednak bardziej jest ono związane z nieskutecznością

starań, dotyczących właśnie zatrzymania picia;

– akty przemocy na trzeźwo są często dla osób współuzależnionych bardziej przerażające niż

po pijanemu;

– status osoby pokrzywdzonej pozwala im wykorzystać prawo do walki z uzależnieniem

Partnera;

– u niektórych osób współuzależnionych nie znajdujemy lęku wynikającego z zagrożenia

zdrowia i życia – w zamian występuje lęk dotyczący różnego rodzaju szkód spowodowanych

piciem (materialnych, prawnych, szkód zagrażających pozytywnemu obrazowi rodziny).

  1. Rodzaje i formy przemocy
  2. a) Przemoc fizyczna – działania polegające na użyciu siły i prowadzące do nieprzypadkowych urazów, zranień, stłuczeń, złamań czy zasinień. Do tej kategorii zalicza się między innymi: popychanie, odpychanie, obezwładnianie, uderzanie policzkowanie, kopanie, duszenie, bicie otwartą dłonią, pięścią lub różnymi przedmiotami, poparzenie, porzucenie w niebezpiecznej okolicy, straszenie bronią i inne.
  3. b) Przemoc psychiczna – to umyślne działania wykorzystujące nie siłę fizyczną, lecz mechanizmy psychologiczne, powodujące zachwianie pozytywnego obrazu własnej osoby u ofiary, obniżenie u niej poczucia własnej wartości, pojawienie się stanów lękowych i nerwicowych. Przejawami tego rodzaju przemocy są: odmowa uczuć, brak zainteresowania, szacunku, nieustanna krytyka, wyśmiewania i narzucanie poglądów, zawstydzanie, upokarzanie, wyzywanie, poniżanie, grożenie, ograniczenie snu, jedzenia itp.
  4. c) Przemoc seksualna – przedmiotowe traktowanie drugiej osoby w celu zaspokojenia własnych potrzeb seksualnych. Zmuszanie do nieakceptowanych przez druga osobę praktyk i zachowań seksualnych.
  5. d) Przemoc ekonomiczna – działania (sprawcy) prowadzące do całkowitego uzależnienia finansowego (ofiary). To na przykład uniemożliwienie podjęcia pracy, odbieranie zarobionych pieniędzy, niszczenie własności itd.
  6. e) Zaniedbywanie – niezaspokajanie podstawowych potrzeb, nierespektowanie podstawowych praw.
  7. Skutki przemocy:
  8. krótkoterminowe – lęki, zaburzenia łaknienia, snu, apatia, depresja, nadmierna potrzeba uczuć lub zamknięcie się w sobie, agresja, autodestrukcja, izolowanie się, niepokój, problemy szkolne, moczenie się, jąkanie się, niechęć do zabawy, ciągły smutek;
  9. długotrwałe – przejawiają się w życiu dorosłym. Osoby te nie mogą nadrobić zaległości w nauce, nie nauczą się prawidłowych relacji międzyludzkich, wchodzą w związki oparte na przemocy, uciekają w alkohol lub narkotyki, zachowania autodestrukcyjne (samookaleczenia, próby samobójcze), depresja, lęk, zachowania ryzykowne i aspołeczne.

Istnieje wiele powodów, dla których nie należy bić dzieci. Przede wszystkim sprawia to dziecku ból i cierpienie, poniża je i uczy, że racja jest po stronie silniejszego, że dozwolone jest użycie siły. Najważniejsze w stosunku rodzica do dziecka jest grzeczność i stanowczość. Nie jest łatwo być rodzicem. Czasami jesteśmy zmęczeni, zmartwieni, zajęci, nieszczęśliwi, przerażeni. Może się zdarzyć, że zachowamy się wobec dziecka okrutnie lub powiemy coś, czego potem żałujemy. Nie bójmy się wtedy powiedzieć: „Przepraszam. Wybacz mi…”

Nie używajmy natomiast słów „Nic nie potrafisz. Nie jesteś moim dzieckiem. Wykończę się przez ciebie. Nie pleć bzdur. Z ciebie nic nie wyrośnie”. Przykre słowa sprawiają, że dziecko czuje się niepotrzebne, niechciane,

niekochane. Nie bijmy, nie szarpmy, nie krzyczmy, nie wyśmiewajmy, nie poniżajmy, nie oceniajmy – dziecko potrzebuje naszej miłości i akceptacji.

Sposoby okazywania dzieciom miłości i troski:

– zaakceptuj dziecko takim, jakie jest

– okazuj mu szacunek

– poświęcaj mu swój czas i uwagę

– dawaj dziecku możliwość wyboru

– bądź szczery w wyrażaniu własnych uczuć

– słuchaj uważnie, co przeżywa

– ciesz się z jego sukcesów

– dostrzegaj, gdy coś robi dobrze i nagradzaj za wysiłek

– akceptuj jego uczucia

– zachęcaj do współpracy

– udzielaj informacji

Zamiast karania określ swoje oczekiwania –  „Chcę, byś poprawił oceny”. Wskaż, jak może naprawić zło. Wspólnie zaproponuj rozwiązanie problemu. Zachęć dziecko do szukania odpowiedzi na pytania. Nie śpiesz się z dawaniem gotowych odpowiedzi. Nie odbieraj nadziei. Bądź tolerancyjny i wyrozumiały. Świadomie unikaj konfliktów. Okaż dziecku swą życzliwość.

  1. Polskie prawo a przemoc.

art. 207 §1 k.k. Znęcanie się fizyczne lub psychiczne nad osobą najbliższą lub nad inną osobą pozostającą w stałym lub przemijającym stosunku zależności od sprawcy albo nad małoletnim lub osobą nieporadną ze względu na jej stan psychiczny lub fizyczny – podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat (ścigane z urzędu).

art. 209 §1 k.k. Kto uporczywie uchyla się od wykonywania ciążącego na nim z mocy ustawy lub orzeczenia sądowego obowiązku opieki przez nie łożenie na utrzymanie osoby najbliższej lub innej osoby i przez to naraża ją na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych – podlega karze pozbawienia wolności do lat 2 (ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego).

  1. Dyskusja: mity na temat przemocy:

-„Nie ujawnia się tajemnic rodzinnych”

Przemoc jest poważnym problemem, który niszczy nie tylko osobę, która jej doświadcza, ale również innych członków rodziny narażonych na uczestniczenie w aktach przemocy. Nie można ukrywać przemocy i pozostawać biernym. Takie zachowanie na pewno nie uzdrowi rodziny. Trzeba chronić przed przemocą siebie i swoich bliskich. Ujawnienie problemu i zwrócenie się po specjalistyczna pomoc nie ma nic wspólnego z ujawnianiem tajemnic rodzinnych.

-„Przemoc w rodzinie to sprawa prywatna, nikt nie powinien się wtrącać”

Przemoc, wykorzystywanie, bicie, krzywdzenie osób bliskich jest przestępstwem, tak samo podlegającym karze, jak przemoc wobec osób obcych. Bycie małżeństwem, czy mieszkanie razem pod jednym dachem nie daje nikomu prawa do stosowania przemocy, nie zwalnia z odpowiedzialności prawnej. Każdy ma prawo, a nawet obowiązek reagować na przestępstwo.

– „Jeśli ktoś jest bity, to znaczy, że na to zasługuje”

Nikt nie ma prawa bić i poniżać kogokolwiek, niezależnie od tego co zrobił lub powiedział. Nie wolno poniżać, bić innych, ani się nad nimi znęcać. Nikt nie ma takiego prawa.

-„Przemoc jest wtedy, gdy widoczne są ślady na ciele ofiary”

Nie tylko siniaki, złamania czy oparzenia świadczą o przemocy. przemoc ma „wiele twarzy”. To także poniżanie, obelgi, zmuszanie do określonych zachowań, grożenie, zastraszanie.

-„Nie można zmienić swojego przeznaczenia”

Nawet po wielu latach osoba doznająca przemocy może przerwać przemoc. Nigdy nie jest za późno, aby powiedzieć nie.

– „Przyczyną przemocy w rodzinie jest alkohol”

Nawet uzależnienie od alkoholu nie zwalnia od odpowiedzialności za działania dokonywane pod jego wpływem. Alkohol może nasilać przemoc i ułatwia jej stosowanie. Stanem nietrzeźwości sprawcy próbują usprawiedliwić fakt znęcania się nad członkami rodziny.

– „Przemoc zdarza się tylko w rodzinach z marginesu społecznego”

Przemoc w rodzinie zdarza się we wszystkich grupach społecznych, niezależnie od poziomu wykształcenia lub statusu społecznego czy materialnego. Zdarza się, że wyżej wykształceni sprawcy stosują często bardziej wyszukane formy przemocy.

-„To był jednorazowy incydent, który nigdy się nie powtórzy”

Przemoc domowa niemal nigdy nie jest wyjątkowym, pojedynczym wydarzeniem. Przemoc ma tendencję do powtarzania się. Nie zatrzymana eskaluje i przybiera na sile. Nie wolno czekać i łudzić się, że sama się skończy. Przemoc nigdy sama nie mija- trzeba stanowczo powiedzieć nie i podjąć konsekwentne działania by wyjść z przemocy.

-„Gdyby ofiara naprawdę cierpiała odeszłaby od sprawcy”

Nikt nie lubi być poniżanym i bitym. Osoby doznające przemocy znajdują się w bardzo trudnej sytuacji wypełnionej bólem, cierpieniem, strachem, bezsilnością i poczuciem osamotnienia. Tkwienie w związku pełnym krzywdzenia wynika między innymi z wyznawania tradycyjnych wartości tj. miłość, trwałość małżeństwa, mylnego przeświadczenia, że sprawca jest dobry dla dzieci, gdyż ich nie bije, przekonania o zależności ekonomicznej od sprawcy i niemożności samodzielnego funkcjonowania, wiary w obietnice sprawcy, że się zmieni oraz braku wiedzy na temat miejsc, gdzie osoba dotknięta przemocą może znaleźć bezpieczne schronienie i specjalistyczną pomoc.

-„Gwałt w małżeństwie nie istnieje”

Każda osoba niezależnie od tego czy żyje w związku formalnym, nieformalnym, czy jest wolna, jest uprawniona do samodzielnego decydowania o swoim życiu intymnym. Małżeństwo nie zmienia definicji gwałtu. Gwałt polega na doprowadzeniu innej osoby do poddania się czynowi nierządnemu lub do wykonania takiego czynu, stosując przemoc, groźbę bezprawną lub podstęp. Definicja ta nie wyklucza małżonków, ani innych osób z rodziny sprawcy.

-„Ofiary przemocy w rodzinie akceptują przemoc”

Ofiary przemocy nie chcą być źle traktowane przez swoich bliskich. Starają się bronić siebie i innych zagrożonych przemocą członków rodziny. Chcą przerwać przemoc, ale pozostawiając w osamotnieniu, często nie potrafią tego zrobić. Będąc w opresji działają często nieracjonalnie, co prowadzi do nasilenia przemocy.

– Zasady/prawa każdego człowieka:

– Każdy człowiek ma prawo do życia w środowisku rodzinnym wolnym od przemocy.

– Każdy człowiek ma prawo czuć się bezpiecznie w swoim domu.

– Każdy człowiek ma prawo do szacunku i godnego traktowania.

– Każdy człowiek ma prawo do swobodnego wyrażania swojego zdania i współdecydowania o sprawach dotyczących jego i jego rodziny.

– Każdy człowiek ma prawo się mylić i być niedoskonałym.

– Każdy człowiek ma prawo szukać pomocy, gdy jego prawa są łamane.

Gdy doświadczasz przemocy bądź ktoś z twoich bliskich:

– porozmawiaj z kimś, komu ufasz, nie wstydź się

– poproś sąsiadów, pracowników Ośrodka, psychologa by reagowali i wezwali pomoc, nie wstydź się, chodzi o Twoje zdrowie i życie;

– wzywaj policję 997;

– jeśli zostałeś pobity/a lub została użyta wobec Ciebie przemoc seksualna możesz zwrócić się do lekarza po obdukcję lub zaświadczenie, w którym opisze obrażenia, jakich doznałeś/łaś.

  1. Spotkanie podsumowujące. 

– odmienność kulturowa i nieznajomość języka, utrudniające adaptację do nowych warunków, kryzys związany z przystosowaniem się do nowego środowiska, utratą domu, kontaktu z bliskimi,

– pesymistyczna ocena przyszłości (negatywne rozstrzygnięcia decyzji statusowych, brak perspektyw, bezrobocie, marazm, niepewność , poczucie zawieszenia),

– przemoc w rodzinie oraz wynikająca z prześladowania w kraju pochodzenia (skutki przemocy, sposoby radzenia sobie z symptomami utrudniającym codzienne funkcjonowanie),

– bezradność w sprawach opiekuńczo-wychowawczych, samotne wychowywanie dzieci,

– lęk separacyjny dzieci rozpoczynających naukę w polskich szkołach,

– uzależnienia,

– zdarzenia losowe, codzienne potęgujące napięcia (konieczność dzielenia mieszkań z obcymi osobami, duża rotacja mieszkańców w ośrodku, brak poczucia stabilizacji),

– skargi/prośby (brak zajęć dodatkowych w szkole – język polski, zajęcia sportowe, brak tłumacza w szkole, brak zajęć psychoedukacyjnych w ośrodku).